Czym są żylaki powrózka nasiennego?

Żylaki powrózka nasiennego (ang. varicocele) to nieprawidłowe poszerzenie i kręty przebieg żył splotu wiciowatego w mosznie. Splot ten otacza tętnicę jądrową i stanowi główną drogę odpływu krwi żylnej z jądra. W warunkach prawidłowych pełni także funkcję wymiennika ciepła. Pomaga utrzymać temperaturę jądra niższą niż temperatura ciała, co jest konieczne dla prawidłowego funkcjonowania jąder i prawidłowej spermatogenezy.

Najczęściej żylaki powrózka występują po stronie lewej. Wynika to z anatomii odpływu żylnego: lewa żyła jądrowa uchodzi zwykle pod kątem prostym do lewej żyły nerkowej, co sprzyja wyższemu ciśnieniu hydrostatycznemu po tej stronie. Znaczenie mogą mieć również niewydolność lub brak zastawek żylnych oraz refluks krwi w żyle jądrowej.

W populacji ogólnej żylaki powrózka dotyczą około 15–20% mężczyzn, natomiast u pacjentów diagnozowanych z powodu niepłodności występują znacznie częściej. Wśród mężczyzn z niepłodnością pierwotną stwierdza się je u około 35% pacjentów.


 

Jak żylaki powrózka nasiennego wpływają na płodność?

Żylaki powrózka nasiennego są jedną z najczęstszych możliwych do leczenia przyczyn obniżonej płodności męskiej. Nie każdy mężczyzna z żylakami będzie miał problem z płodnością, jednak u pacjentów z obniżoną jakością nasienia ich obecność jest istotnym elementem diagnostyki.

Mechanizm pogorszenia jakości nasienia jest wieloczynnikowy. Najczęściej wymienia się wzrost temperatury w obrębie jądra, zastój żylny, niedotlenienie tkanek, stres oksydacyjny, zaburzenia mikrokrążenia oraz nieprawidłowy odpływ metabolitów. Wszystkie te czynniki mogą niekorzystnie wpływać na spermatogenezę, czyli proces powstawania plemników.

W praktyce klinicznej u pacjentów z żylakami powrózka można obserwować:
 

• obniżoną koncentrację plemników,
• zmniejszoną ruchliwość plemników,
• pogorszenie morfologii plemników,
• zwiększoną fragmentację DNA plemników,
• zmniejszenie objętości jądra,
• ból lub dyskomfort moszny.

Nie każdy pacjent ma wszystkie te objawy. U części mężczyzn jedynym sygnałem problemu jest nieprawidłowy wynik badania nasienia.
 

Kiedy warto rozważyć leczenie?

Samo stwierdzenie żylaków powrózka nie zawsze oznacza konieczność leczenia. Decyzja zależy od objawów, wyniku badania fizykalnego, stopnia zaawansowania zmian, wieku pacjenta, planów prokreacyjnych oraz wyników badania nasienia.

Najważniejszym wskazaniem do leczenia jest sytuacja, w której mężczyzna ma klinicznie wyczuwalne żylaki powrózka, para stara się o ciążę, a badanie nasienia wykazuje nieprawidłowe parametry.

Drugim częstym wskazaniem są dolegliwości bólowe, tj. tępy ból, uczucie ciężkości lub ciągnięcia w mosznie nasilające się po długim staniu, wysiłku lub pod koniec dnia.
 

Przewlekłe zapalenie prostaty i przewlekły zespół bólowy miednicy u mężczyzn (CP/CPPS)

Czym jest przewlekłe zapalenie prostaty?

Przewlekłe zapalenie prostaty oraz przewlekły zespół bólowy miednicy u mężczyzn są stosunkowo częstymi problemami urologicznymi. U wielu pacjentów objawy utrzymują się miesiącami lub nawracają mimo leczenia. Dolegliwości mogą obejmować ból lub dyskomfort w podbrzuszu, kroczu, okolicy odbytu, mosznie, prąciu lub pachwinach. Często towarzyszą im objawy ze strony układu moczowo-płciowego, takie jak pieczenie, parcie na mocz, dyskomfort po oddaniu moczu, ból po ejakulacji lub uczucie przewlekłego napięcia w miednicy.

W części przypadków przyczyną jest zakażenie bakteryjne, które wymaga odpowiednio dobranej diagnostyki mikrobiologicznej i leczenia przeciwbakteryjnego. U dużej grupy mężczyzn nie udaje się jednak potwierdzić jednoznacznej przyczyny bakteryjnej. W takiej sytuacji mówi się często o przewlekłym niebakteryjnym zapaleniu prostaty lub przewlekłym zespole bólowym miednicy. Etiologia tego problemu nie jest w pełni poznana, a leczenie nie zawsze daje trwały i przewidywalny efekt.
 

Czy przewlekłe zapalenie prostaty może mieć związek z poszerzonymi żyłami miednicy?

Jedna z możliwych teorii zakłada, że u wybranych pacjentów znaczenie mogą mieć poszerzone sploty żylne miednicy, zwłaszcza w okolicy prostaty. Splot około sterczowy, żyły sromowe, żyły okołoodbytnicze i gałęzie żył biodrowych wewnętrznych tworzą złożoną sieć naczyń odprowadzających krew z narządów miednicy. Jeżeli dochodzi do ich poszerzenia, zastoju lub nieprawidłowego odpływu, może pojawiać się przewlekłe przekrwienie tkanek. Teoretycznie taki zastój żylny może nasilać ból, uczucie ciężkości, dyskomfort po długim siedzeniu lub objawy przypominające przewlekłe zapalenie prostaty.

Należy wyraźnie podkreślić, że nie jest to mechanizm potwierdzony u wszystkich pacjentów. Poszerzone żyły miednicy nie muszą być przyczyną dolegliwości, a samo ich stwierdzenie w badaniu obrazowym nie oznacza automatycznie konieczności leczenia zabiegowego. Jest to jednak możliwy element obrazu klinicznego, który warto rozważyć u mężczyzn z przewlekłymi, nawracającymi dolegliwościami, szczególnie wtedy, gdy dotychczasowa diagnostyka nie wykazała jednoznacznej przyczyny, a standardowe leczenie nie przynosi trwałej poprawy.
 

Diagnostyka

Poszerzone sploty żylne można oceniać różnymi metodami obrazowania. W praktyce pomocne mogą być badania USG Doppler, badanie przezodbytnicze TRUS, rezonans magnetyczny miednicy lub tomografia komputerowa w protokole naczyniowym. W wybranych przypadkach najdokładniejszą ocenę anatomii żylnej daje flebografia, czyli badanie kontrastowe wykonywane podczas procedury wewnątrznaczyniowej.
 

Powiązane treści

• Embolizacja żylaków powrózka nasiennego