Przewlekła niewydolność żylna u seniorów

Przewlekła niewydolność żylna (PNŻ) stanowi istotny problem w populacji osób starszych. Dane epidemiologiczne wskazują, że nawet 1/3 przypadków choroby dotyczy osób powyżej 65 roku życia. Dlaczego? Otóż podobnie jak inne tkanki i narządy, wraz z wiekiem starzeje się nasz układ krążenia. Starzenie się układu żylnego charakteryzuje się stopniową utratą elastyczności naczyń i zastawek, co prowadzi do zwiększonego ryzyka rozwoju przewlekłej niewydolności żylnej, w tym żylaków, obrzęków, zmian skórnych oraz uczucia ciężkości i bólu nóg. Dodatkowo zachodzące wraz z wiekiem zmiany hormonalne, osłabienie masy i siły mięśni, w tym pompy mięśniowej łydki, a także współistniejące choroby przewlekłe zwiększają ryzyko progresji niewydolności żylnej u osób starszych.
Obecnie, gdy żyjemy coraz dłużej, choroby przewlekłe, a wśród nich PNŻ, wpływają na nasze życie przez okres 30-40 lat. Warto zatem przyjrzeć się bliżej czynnikom ryzyka, zasadom profilaktyki oraz możliwościom leczenia.
 

Jakie są przyczyny przewlekłej niewydolności żylnej

PNŻ u osób starszych jest wynikiem występowania wielu czynników. Do najczęstszych należą:

• Płeć: Kobiety są bardziej narażone na PNŻ, zwłaszcza po menopauzie, kiedy to zmiany hormonalne mogą wpływać na utratę elastyczności ścian żył i zastawek.
• Przebyte ciąże: W trakcie ciąży dochodzi do zmian hormonalnych oraz zwiększa się objętość krwi, co prowadzi do wzrostu ciśnienia krwi w żyłach, a także do ucisku żył przez powiększającą się macicę.
• Wiek: Wraz z wiekiem dochodzi do przebudowy naczyń: utraty włókien elastyny i zwiększonego odkładania w ich ścianach kolagenu. Rozpoczyna to proces włóknienia, który prowadzi m.in. do powstania żylaków. U podłoża zachodzących zmian istotną rolę odgrywa też aktywacja procesów zapalnych.
• Genetyka: Osoby, których bliscy chorowali na PNŻ, są bardziej narażone na jej wystąpienie.
• Czynniki środowiskowe: Długotrwałe siedzenie lub stanie, otyłość, a także niska aktywność fizyczna zwiększają ryzyko rozwoju PNŻ.
• Choroby współistniejące: Szczególnie istotne u seniora. Przewlekła prawokomorowa niewydolność serca, istotna niedomykalność zastawki trójdzielnej, upośledzona praca pompy mięśniowej łydki, czy wreszcie ucisk naczyń żylnych z zewnątrz (np. przez guzy w jamie brzusznej) zwiększają ryzyko PNŻ.

 

Objawy przewlekłej niewydolności żylnej u seniora

• Uczucie ciężkości, zmęczenia oraz bólu nóg nasilające się w ciągu dnia. Czasem swędzenie lub pieczenie skóry kończyn.
• Obrzęki. Zwykle występują w okolicy kostek i stóp, szczególnie po dłuższym staniu lub siedzeniu. U osób starszych mogą też wynikać ze współistniejącej niewydolności serca, nerek lub wątroby. Inne potencjalnie związane z wiekiem przyczyny obrzęków kończyn dolnych obejmują zabiegi wymiany stawu biodrowego lub kolanowego oraz niektóre zabiegi onkologiczne, np. operacje prostaty.
• Zmiany skórne. Skóra jest bardziej podatna na urazy i otarcia. Rany trudniej się goją.
• Żylaki i pajączki naczyniowe.

 

Do czego może prowadzić przewlekła niewydolność żylna?

• Nieleczona PNŻ prowadzi do szeregu poważnych powikłań, które mogą znacząco wpłynąć na jakość życia, a nawet stanowić jego zagrożenie. Należą do nich:
• Problemy ze skórą: Długotrwałe problemy z krążeniem mogą prowadzić do zmian skórnych, takich jak przebarwienia czy stwardnienie skóry.
• Owrzodzenia żylne: trudne do leczenia, mogą być źródłem bólu oraz zakażenia.
• Zakrzepowe zapalenia żył powierzchownych
• Zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna: stan zagrożenia zdrowia i życia, wymagający natychmiastowego leczenia.
• Zespół pozakrzepowy.

 

Jak wygląda diagnostyka niewydolności żylnej u seniora?

Podobnie jak w przypadku osób młodszych, podstawą diagnostyki jest dokładny wywiad lekarski, badanie przedmiotowe oraz ultrasonografia dopplerowska.
Badanie USG doppler to nieinwazyjne badanie, które pozwala ocenić przepływ krwi w żyłach oraz ocenić ewentualne nieprawidłowości.
 

Profilaktyka i leczenie

Leczenie PNŻ u osób starszych powinno być kompleksowe, uwzględniać jakość życia oraz ryzyko powikłań. W zależności od zaawansowania choroby oraz ogólnego stanu zdrowia seniora, zaproponowane mogą zostać różne opcje leczenia. Niekiedy przed leczeniem konieczna może być dodatkowa konsultacja lekarza internisty, geriatry lub innego specjalisty.
Podstawowe metody leczenia PNŻ obejmują leczenie farmakologiczne oraz zabiegowe.
W przypadku osób starszych z chorobami przewlekłymi, rekomendowane są zabiegi małoinwazyjne, takie jak laseroterapia endowaskularna (EVLT) czy skleroterapia. W przeciwieństwie do metod chirurgicznych, zabiegi małoinwazyjne nie wymagają hospitalizacji ani długiego okresu rekonwalescencji. Wykonywane są w znieczuleniu miejscowym. Bezpośrednio po zabiegu kończyna jest sprawna, a pacjent może powrócić do większości codziennych aktywności. Należy jednak pamiętać, że ostateczne efekty leczenia mogą być widoczne dopiero kilka miesięcy od zabiegu.
W procesie leczenia niezbędna jest współpraca pacjenta. Bardzo istotne jest stosowanie się do zaleceń lekarskich (ewentualna modyfikacja stylu życia, leczenie otyłości, stosowanie wyrobów kompresyjnych, fizjoterapia).

Z uwagi na fakt, że niewydolność żylna jest chorobą przewlekłą konieczne są okresowe kontrole u flebologa.

Autor: Judyta Samul- Jastrzębska


zobacz więcej