Skleroterapia żylaków i pajączków na czym polega zabieg, kiedy warto go wykonać i jak się przygotować?

Skleroterapia to małoinwazyjna metoda leczenia pajączków, żył siatkowatych i wybranych żylaków. Sprawdź, na czym polega zabieg, kiedy jest wskazany i jak wygląda rekonwalescencja. 

Czym jest skleroterapia?

Skleroterapia to małoinwazyjny zabieg stosowany w leczeniu poszerzonych naczyń żylnych, takich jak pajączki naczyniowe, żyły siatkowate, wenulektazje oraz niektóre żylaki. Polega na podaniu do światła naczynia specjalnego preparatu  tzw. sklerozantu  w postaci płynu lub piany. Jego zadaniem jest podrażnienie wewnętrznej ściany żyły, co prowadzi do jej obkurczenia, zamknięcia i stopniowego wchłonięcia przez organizm. Zabieg może być wykonywany pod kontrolą wzroku lub pod kontrolą USG, szczególnie wtedy, gdy leczone naczynia położone są głębiej.

Historia skleroterapii od eksperymentów do nowoczesnej flebologii

Choć skleroterapia kojarzy się z nowoczesnym leczeniem żylaków, jej historia sięga XVII wieku. Pierwsze próby zamykania poszerzonych żył wykonywano przy użyciu związków żelaza i rtęci. Metody te były jednak mało skuteczne, bardzo bolesne i wiązały się z dużym ryzykiem działań niepożądanych. Kolejne próby leczenia prowadzone w latach 30. XX wieku opierały się na stosowaniu soli sodowych. Pozwalały one uzyskać jedynie krótkotrwałe efekty, a powikłania występowały stosunkowo często. Prawdziwy przełom nastąpił wraz z wprowadzeniem nowoczesnych sklerozantów, takich jak polidokanol (POL) oraz siarczan tetradecylu sodu (STS). Jeszcze większy postęp przyniosło opracowanie skleroterapii piankowej oraz wykorzystanie ultrasonografii Doppler podczas zabiegu. Dzięki kontroli USG lekarz może precyzyjnie podać preparat do leczonego naczynia, zwiększając skuteczność terapii i ograniczając ryzyko powikłań. Obecnie skleroterapia jest uznawana za jedną z podstawowych metod leczenia zmian żylnych kończyn dolnych i znajduje zastosowanie zarówno w flebologii estetycznej, jak i w leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej.

Kiedy wykonuje się skleroterapię?

Skleroterapia znajduje zastosowanie przede wszystkim w leczeniu:

• pajączków naczyniowych,
• teleangiektazji,
• żył siatkowatych,
• drobnych żylaków,
• żylaków nawrotowych,
• wybranych bocznic żył odpiszczelowej i odstrzałkowej,
• zmian żylnych u pacjentów, którzy nie kwalifikują się do leczenia operacyjnego lub wewnątrznaczyniowego.

W przypadku niewydolności dużych pni żylnych skleroterapia nie zawsze jest metodą pierwszego wyboru. Często większe znaczenie mają techniki wewnątrznaczyniowe, takie jak laserowe zamykanie żył. Ostateczną decyzję o metodzie leczenia zawsze podejmuje lekarz po badaniu i diagnostyce USG Doppler.

Skleroterapia płynowa czy piankowa?

W praktyce stosuje się dwa główne rodzaje zabiegu:

1) Skleroterapia płynowa. Najczęściej wykorzystywana jest przy leczeniu drobnych naczynek, pajączków i żył siatkowatych. Preparat podawany jest bezpośrednio do naczynia przy użyciu cienkiej igły.

2) Skleroterapia piankowa. Polega na podaniu sklerozantu w formie piany. Dzięki temu preparat dłużej pozostaje w kontakcie ze ścianą naczynia. Ta metoda bywa wykorzystywana przy większych lub głębiej położonych żyłach, często pod kontrolą USG.

Jak przygotować się do skleroterapii?

Przed zabiegiem konieczna jest konsultacja lekarska. Lekarz zbiera wywiad dotyczący objawów, wcześniejszych zabiegów, chorób przewlekłych, przyjmowanych leków oraz historii chorób żylnych w rodzinie.

Bardzo ważnym elementem kwalifikacji jest USG Doppler żył kończyn dolnych. Badanie pozwala ocenić, czy widoczne pajączki lub żyły siatkowate nie są jedynie objawem głębiej położonej niewydolności żylnej. Leczenie samych zmian powierzchownych bez rozpoznania źródła problemu może zwiększać ryzyko nawrotu zmian, przebarwień lub powstania nowych naczynek. Przed samym zabiegiem warto też wykonać drenaż limfatyczny. 

Jak wygląda zabieg skleroterapii?

Zabieg polega na wykonaniu serii precyzyjnych wkłuć do poszerzonych naczyń. Lekarz dobiera rodzaj preparatu, jego stężenie oraz objętość do średnicy i lokalizacji naczynia.W przypadku zmian powierzchownych zabieg może być wykonywany pod kontrolą wzroku. Przy głębiej położonych żyłach stosuje się kontrolę USG.Po podaniu sklerozantu naczynie stopniowo się obkurcza i zamyka. Na koniec zakładany jest ucisk najczęściej pończocha lub podkolanówka kompresyjna.

Czy skleroterapia boli?

Skleroterapia zwykle nie wymaga znieczulenia. Pacjent może odczuwać delikatne ukłucia, pieczenie lub rozpieranie w miejscu podania preparatu. Nasilenie dolegliwości zależy od lokalizacji naczyń, ich średnicy oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta, aby zmniejszyć dyskomfort, stosuje się bardzo cienkie igły oraz powolne podawanie preparatu.

Zalecenia po skleroterapii

Po zabiegu bardzo ważna jest kompresjoterapia. Najczęściej zaleca się noszenie pończoch lub podkolanówek uciskowych w II klasie ucisku, czyli 23–32 mmHg. Ucisk pomaga zbliżyć ściany zamykanego naczynia, zmniejsza dyskomfort i ogranicza ryzyko stanu zapalnego.

Po zabiegu zwykle zaleca się:

• spacer bezpośrednio po skleroterapii,
• noszenie wyrobów uciskowych zgodnie z zaleceniem lekarza,
• unikanie gorących kąpieli, sauny i intensywnego opalania,
• unikanie dużego wysiłku fizycznego przez kilka dni,
• kontrolę pozabiegową, jeśli lekarz ją zaplanuje.

Możliwe działania niepożądane po skleroterapii

Skleroterapia jest zabiegiem małoinwazyjnym, ale jak każda procedura medyczna może wiązać się z działaniami niepożądanymi. Najczęściej występują:

• ból lub tkliwość w miejscu podania preparatu,
• siniaki,
• miejscowy obrzęk,
• przebarwienia skóry,
• stan zapalny zamykanej żyły,
• tzw. matting, czyli pojawienie się drobnych naczynek w okolicy zabiegu.

Rzadziej mogą wystąpić poważniejsze powikłania, takie jak zakrzepica żył głębokich, reakcja alergiczna, zaburzenia widzenia lub martwica skóry. Dlatego tak ważne jest, aby zabieg był wykonywany przez doświadczonego lekarza, po właściwej kwalifikacji i diagnostyce.

Przeciwwskazania do skleroterapii

Skleroterapia nie zawsze może zostać wykonana. Do przeciwwskazań należą między innymi:

• ciąża,
• aktywna infekcja z gorączką,
• uczulenie na stosowany preparat,
• aktywna zakrzepica żył głębokich,
• zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych,
• istotne choroby tętnic obwodowych,
• unieruchomienie lub znaczne trudności w poruszaniu się.

W przypadku skleroterapii piankowej lekarz bierze również pod uwagę ryzyko związane z obecnością przetrwałego otworu owalnego w sercu.

Jakich efektów można się spodziewać?

Efekty skleroterapii nie są widoczne natychmiast. Zamknięte naczynie stopniowo się wchłania, a wygląd skóry poprawia się po 9-16 tygodniach. Często potrzebna jest więcej niż jedna sesja, szczególnie przy większej liczbie zmian. Warto pamiętać, że skleroterapia usuwa istniejące naczynia, ale nie zatrzymuje całkowicie skłonności do powstawania nowych zmian. Dlatego u części pacjentów konieczne mogą być zabiegi uzupełniające lub okresowe kontrole flebologiczne.